Dagblad van het Noorden besteedt de komende weken aandacht aan de ontwikkeling van sensortechnologie in Noord-Nederland. Wat kunnen sensoren en wat betekenen ze in de dagelijkse praktijk? Veel zo blijkt. Vandaag de vierde aflevering in een serie met Wouter Zomer, directeur van de stichting IJkdijk, de stichting die kennis vergaart over dijken.

Door: Martin de Bruin

Booneschans Af en toe komen ze wel eens voorbij, van die kaartjes die op nogal indringende wijze duidelijk maken welke delen van Nederland in het geval van dijkdoorbraken onder water lopen. Superstormen, een hogere zeespiegel als gevolg van een veranderend klimaat, het zijn reële en dezer dagen zeer actuele scenario’s die ons telkens weer met zorg naar onze dijken doen kijken. Eigenlijk zouden we zoveel mogelijk willen weten van die waterkeringen. Wanneer staan ze op het punt van doorbreken, hoe stabiel zijn ze en wanneer behoeven ze weer onderhoud? Het zijn vragen waar ze zich bij de Stichting IJkdijk al enige jaren over buigen. En steeds meer antwoorden komen binnen handbereik door de inzet van sensortechnologie die beproefd wordt in een testomgeving in Booneschans, gemeente Bellingwedde. De nieuwsgierigheid naar de sterkte van dijken kreeg in de zomer van 2003 een nogal indringende impuls toen de dijk bij het Utrechtse dorp Wilnis doorbrak en het wassende water een complete wijk onder water zette. "Het heeft aangetoond dat we veel van dijken nog niet weten", zegt directeur Wouter Zomer van de stichting IJkdijk. "In zijn algemeenheid kun je zeggen dat we in Nederland veilig achter onze dijken kunnen wonen. Maar toen we een rondgang maakten langs iedereen die bij het bewaken van de veiligheid van dijken is betrokken, bleek dat er behoefte is aan meer kennis. Daarom hebben we een aantal dingen aan hen voorgelegd. Wat is nou je diepste verlangen? Wat had je altijd al willen weten over dijken? Die rondgang resulteerde in een soort van wensenlijstje. Zomer: "Kunnen we met sensoren de sterkteontwikkeling van de dijken meten? Andere betrokkenen willen meer kennis vergaren over beheer en onderhoud van waterkeringen, er was zelfs een vraag of er door het installeren van sensoren meer valt te zeggen over de aanwezigheid van muskusratten." Zomer verheelt niet dat er in het wereldje nogal wat scepsis leefde over de relevantie van de gegevens die de sensoren in een proefopstelling zouden aanleveren. "De vrees was dat er te veel een laboratoriumsituatie zou worden nagebootst die je niet kunt vertalen naar de praktijk." De proefopstellingen met kleine en inmiddels ook grotere dijken die blootgesteld zijn aan allerlei scenario’s hebben volgens Zomer inmiddels het ongelijk van de sceptici aangetoond. "We weten meer over de sterkteontwikkeling van waterkeringen en kunnen nauwkeuriger aangeven waar we extra zand en klei moeten aanbrengen om een dijk weer aan alle normen te laten voldoen. Ook leidt meer informatie er toe dat het onderhoud kan worden geoptimaliseerd. Al met al levert dat voor overheden zoals waterschappen, die verantwoordelijk zijn voor de waterkeringen, een besparing van kosten op." De stichting IJkdijk heeft nog zeker drie jaar nodig om haar onderzoek af te ronden. Het gaat dan bijvoorbeeld om de vraag hoeveel sensoren je moet inzetten om grotere stukken dijk goed te kunnen volgen. Wat zijnde kosten en baten en welke technische middelen pas je toe? Hoe dan ook, Zomer is er van overtuigd dat de kennis die vergaard is in de toekomst in commerciële zin uitgerold kan worden in het buitenland. Maar dat moet dan wel gebeuren in technische hoogwaardige samenlevingen, tekent de directeur van IJkdijk aan. Het is bijvoorbeeld te simpel om te denken dat de Nederlandse expertise een oplossing kan betekenen voor de overstromingen die je vaak ziet in Bangladesh.

@ martin.de.bruin@dvhn.nl